Select Page

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာလွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရားဆိုတာ ဘာလဲ။

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာလွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရားကို (၂၀၁၈) ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် (၂၀၁၁) ခုနှစ်မှစ၍ ကျူးလွန်ခဲ့သော အကြီးလေးဆုံးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှုများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အထောက်အထားများအား စုဆောင်းခြင်း၊ ပေါင်းစည်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စိစစ်သုံးသပ်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင် (Fact Finding Mission) ၏ အစီရင်ခံစာနှင့် အခြားအစီရင်ခံစာများတွင် ကချင်၊ ရခိုင် နှင့် ရှမ်းပြည်နည်များအပါအဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုမြောက်သော ဆိုးရွားသည့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည့် ကျိုးကြောင်းခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက် ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို အစီရင်ခံစာများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီက ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယန္တရားကို ဖွဲ့စည်းရန် ချမှတ်ခဲ့သော အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အား ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံက ထပ်မံ ကြိုဆိုခဲ့သည်။

အချက်အလက်၊ စာရွက်စာတမ်းနှင့် အထောက်အထားများ စုဆောင်းပြီး၊ ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုကာ အမှုတွဲများ ပြင်ဆင်ပေးရန် လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီက ယန္တရားကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ထိုသက်သေပစ္စည်းများကို ရာဇဝတ်မှုစွဲဆိုရာတွင် အကူအညီဖြစ်စေနိုင်ရန် နိုင်ငံတွင်း၊ ဒေသတွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးများ၊ သို့မဟုတ် ခုံရုံးများသို့ မျှ‌၀ေပေးသွားရမည် ဖြစ်သည်။ နစ်နာသူများနှင့် မျက်မြင်သက်သေများအား အကာအကွယ် သင့်လျော်စွာ ပေးနိုင်သော ခုံရုံး‌ရှေ့တွင် မျှတသော ရုံးတင်စစ်ဆေးချက် ရပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း ယုံကြည်ရဖွယ် အာမခံနိုင်သည့် အာဏာပိုင်များနှင့်သာ ယန္တရားက သက်သေပစ္စည်းများကို မျှဝေပေးသွားပါမည်။ ထို့အပြင် သေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သော သို့မဟုတ် သေဒဏ်ပေးနိုင်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုခြင်းတွင် အသုံးပြုမည့် အထောက်အထားများ မျှဝေခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့် ကုလသမဂ္ဂ၏ မူဝါဒအား ယန္တရားအနေနှင့် လိုက်နာသွားမည်ဖြစ်သည်။

ဆုံးဖြတ်ချက် ၃၉/၂ ကို အတည်ပြုခဲ့သည့် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ အစည်းအ‌၀ေး။ (ကုလ ဓာတ်ပုံ / Jean-Marc Ferré)

ယန္တရား၏ လုပ်ငန်းတာဝန်သတ်မှတ်ချက်များအရ၊ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားစီရင်မှုများအတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ အခြားသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ယန္တရားက စုဆောင်းထားပြီးသော အချက်အလက်များကို အသုံးပြုရန် တောင်းဆိုချက်များကိုလည်း တောင်းဆိုချက်တစ်ခုချင်းစီအလိုက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးနိုင်သည်။ ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီနှင့် အထွေထွေညီလာခံတို့အပေါ် ယန္တရားမှ တင်ပြခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးသော ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည့်အတိုင်း၊ အချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ တရားမျှတမှုကို မြှင့်တင်နိုင်ရေး၊ ပြစ်မှုများကို တားဆီးနိုင်ရေး အလားအလာရှိသော အချက်အလက်တောင်းဆိုချက်များကို စဉ်းစားပေးသွားပါမည်။

ယန္တရားကို ၎င်း၏ အကြီးအကဲက ဦးဆောင်ပြီး၊ အတွေ့အကြုံရှိပြီး ဘက်မလိုက်သော ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များနှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ၀န်ထမ်းများ ပါ၀င်သည်။ ယန္တရားတွင် အောက်ပါ နယ်ပယ်မှ ကျွမ်းကျင်သူများ ပါ၀င်သည်။ သို့မဟုတ် အချို့မှာ နောင်တွင် ပါ၀င်လာမည်ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇ၀တ်မှုဥပဒေ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဥပဒေ၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးနှင့် တရားစွဲဆိုမှုဆိုင်ရာ၊ အချက်အလက်စီမံခန့်ခွဲမှု၊ အက်ပလီကေးရှင်း တည်ဆောက်မှု၊ အချက်အလက်၊ စာရွက်စာတမ်းနှင့် သက်သေခံအထောက်အထားတို့၏ လုံခြုံရေး၊ သိမ်းဆည်းရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ၊ စစ်ရေးကိစ္စဆိုင်ရာ၊ မှုခင်းဆေးပညာ၊ မှုခင်းရောဂါဗေဒနှင့် မှုခင်းပုံရိပ်ဆိုင်ရာ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ကျား-မ အခြေပြု ရာဇ၀တ်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ၊ ကလေးအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ၊ ကလေးများအပေါ်ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများဆိုင်ရာ၊ နစ်နာသူများနှင့် သက်သေခံများ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး ကြီးကြပ်မှုဆိုင်ရာ၊ အချက်အလက်နည်းပညာနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ၊ ဝန်ထမ်းများ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းမှုများဆိုင်ရာစသည့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ပါဝင်ပါမည်။ ယန္တရားတွင် ကိုယ်ပိုင် ရဲတပ်ဖွဲ့မရှိသည့်အပြင်၊ ကိုယ်ပိုင်တရားလိုရှေ့နေများ၊ တရားသူကြီးများလည်း မရှိဘဲ၊ အချက်အလက်နှင့် မျက်မြင်သက်သေတို့ကို လက်လှမ်းမီရေး အပါအ၀င်၊ ၎င်း၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ကြိုးစားရာတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ သတ်မှတ်ပေးချက်အရ ယန္တရားသည် ဂျီနီဗာမြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီး၊  ၎င်း၏ လုပ်ငန်းတိုးတက်မှုအခြေအနေကို လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီနှင့် အထွေထွေညီလာခံသို့ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံတင်ပြပါသည်။